«Ο Λέων του Πολυανδρίου – Σύμβολο Κοινής Κληρονομιάς»

 

Η ιστορική σύνδεση του Λεονταρίου  με τις Θεσπιές

Το Λεοντάρι και οι Θεσπιές αποτελούν γειτονικούς χώρους με σαφή και τεκμηριωμένη ιστορική σχέση, η οποία δεν εδράζεται μόνο σε διοικητική ή πολιτική εξάρτηση, αλλά σε μνημειακή, τοπογραφική και μνημονική σύνδεση ήδη από την κλασική αρχαιότητα.

Οι Θεσπιές υπήρξαν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Βοιωτίας. Νότια της περιοχής του σημερινού Λεονταρίου βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τον αστικό πυρήνα των Θεσπιών, σε χώρο που κατά την αρχαιότητα χρησιμοποιούνταν όχι για κατοίκηση, αλλά για ταφικά και μνημειακά σύνολα εκτός των τειχών της πόλης , όπως ήταν σύνηθες στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, το Πολυανδριον.

Η θέση αυτή καθιστούσε τον χώρο κατάλληλο για την ανέγερση πολυανδρίων, δηλαδή κοινών τάφων πεσόντων πολεμιστών, τα οποία συχνά τοποθετούνταν σε εμφανή σημεία του τοπίου, κοντά σε οδικούς άξονες ή όρια επικράτειας.

Το πολυάνδριο των Θεσπιέων και η μάχη του Δηλίου

Το 424 π.Χ., κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, έλαβε χώρα η μάχη του Δηλίου, στην οποία οι Βοιωτοί συγκρούστηκαν με τους Αθηναίους. Οι Θεσπιείς, σύμμαχοι των Θηβαίων, συμμετείχαν ενεργά και υπέστησαν σημαντικές απώλειες.

Για τους νεκρούς αυτούς ανεγέρθηκε πολυάνδριο, το οποίο βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή του σημερινού Λεονταρίου και συνολικά στην ευρύτερη περιοχή της Θεσπικης γης . Το μνημείο αυτό δεν ήταν απλώς ταφικός χώρος, αλλά τόπος δημόσιας μνήμης, όπου τιμούνταν συλλογικά οι πεσόντες της πόλης των Θεσπιών.

Το λιοντάρι ως ταφικό σύμβολο και τοπωνυμικό στοιχείο

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Παυσανία (Ἑλλάδος Περιήγησις, ΙΧ, 7, 2), το πολυάνδριο των Θεσπιέων έφερε μαρμάρινο λιοντάρι. Το λιοντάρι στην αρχαία ελληνική τέχνη λειτουργεί ως σύμβολο:

• ανδρείας,
• πολεμικής αρετής,
• συλλογικού ηρωισμού.

Η έντονη μνημειακή παρουσία του λιονταριού στον χώρο φαίνεται ότι καθόρισε τη μεταγενέστερη ονομασία του χωριού.  Κατά την επικρατέστερη ερμηνεία, ο οικισμός που αναπτύχθηκε αργότερα έλαβε το όνομα Λεοντάρι, ακριβώς λόγω του μνημείου αυτού.

Η σχέση των δύο τόπων μπορεί να οριστεί με ακρίβεια ως εξής:

• Οι Θεσπιές αποτελούν τον πολιτικό και κοινωνικό φορέα των τιμώμενων νεκρών.
• Το Λεοντάρι ταυτίζεται με τον χώρο μνήμης αυτών των νεκρών λόγω της ονομασίας και της σημερινής εγγύτητας.
• Το λιοντάρι του πολυανδρίου λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις πόλεις και το μνημείο.
• Η τοπωνυμία του Λεονταρίου διασώζει έμμεσα τη συλλογική μνήμη των Θεσπιέων.

Λεοντάρι 

Το Λεοντάρι δεν είναι απλώς γειτονικός οικισμός των Θεσπιών, αλλά ένας τόπος που ενσωματώνει στο ίδιο του το όνομα την ιστορική εμπειρία και τη μνήμη της Θεσπιεικής κοινότητας.  

Η σύνδεση των δύο χωριών είναι άμεση και ουσιαστική, όχι μόνο με όρους διοικητικής συνέχειας, αλλά ως σχέση πόλεων  – μνημείου – μνήμης. 

Το Λεοντάρι μπορεί να θεωρηθεί ο χώρος όπου η ιστορία των Θεσπιών,και ειδικότερα η θυσία των πολιτών τους στη μάχη του Δηλίου, αποτυπώθηκε μόνιμα στο τοπίο και διατηρήθηκε μέσα στον χρόνο μέσω της τοπωνυμίας.

Το σημερινό Λεοντάρι είναι ένα όμορφο χωριό με όμορφη πλατεία στο κέντρο του. Από το χωριό ανοίγεται απεριόριστη θέα στον κάμπο, καθώς και στα βουνά του Κιθαιρώνα και του Ελικώνα. Το Λεοντάρι διατηρεί ζωντανή κοινότητα, με καταστήματα εστίασης , παντοπωλείο και με ενεργούς συλλόγους που συμμετέχουν στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή του χωριού.

Είναι σημαντικό τα δύο χωριά να κάνουν κοινές εκδηλώσεις και δράσεις και να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν ένα όμορφο χώρο στη θέση που βρίσκεται το Πολυανδριον με την αμέριστη βοήθεια φυσικά της Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας και του Δήμου Αλιάρτου - Θεσπιέων . 

Θεσπιές 

Παραπομπές – Βιβλιογραφία

1. Θουκυδίδης, Ιστορίαι, Δ΄ 89–101 (περιγραφή της μάχης του Δηλίου).
2. Ν. Παπαχατζής, Παυσανίου Ελλάδος Περιήγησις – Βοιωτικά, Αθήνα 1974.
3. Εγκυκλοπαίδεια «Ήλιος», λήμματα «Θεσπιές», «Λεοντάρι Βοιωτίας».